Cemeg
Beth yw Elfen?
Mae elfen yn cynwys 1 math o atom yn unig, ni ellir ei dori i lawr i furdd symlach drwy dilliau cemegol
Beth yw cyfansoddyn?
Cyfansoddyn yn cynwys atomau o gwyhanol elfenau wedi cysylltu- yn patrwm
Beth yw cymysgedd?
Cymysgedd yn cynwys elfenau a/neubcydansoffin wyhanol- ddim yn patrwm
Rheolau fformwila
- Mae metelau ac anfetelau yn ffurddio ionau wrth adweithio gyda'i gilydd
- Mae metelau yn ffurddio ionau positif
- Mae anfetelau yn ffurddio ionau negatif
-Rhaid cydbwyso'r ionau positif a negatif mewn cyfansoddyn fel nad les gwefrau yn y fformiwla
- Mae gwefrau ionau yn mynd uwchben y symbol. e.e. Mg^2+ neu Cl^-
-Mae rhifau mewn fformiwla yn mynd ar y gwaelod. e.e. MgCl2
Sut i benderfynu beth ydy fformiwla o'r ionau
Yn gyntaf-ffeindio symbolau yr ionau positif a negatif o'r Tabl Ionau
neu 2+ a 2- maent yn 1. Gyda gwefrau + a cydbwyso ei gilydd, felly mae angen un o bob un yn y fformiwla
e.e. Lithiwm fflworid= Li+ F = LiF
Magnesiwm ocsid= Mg2+ O2 = MgO
Calsiwm carbonad = Ca2+ CO32- = CaCO3
Rydym yn cadw unrhyw rhifau ar waelod fformiwla yr ion yr un fath
Ar
Mae masau gwahanol gan atomau elfennau amrywiol.
Mae màs atom yn fychan iawn, iawn, felly mae'n gyfleus nodi masau'r atomau amrywiol mewn perthynas a'i gilydd.
o'i gymharu â màs atom o Màs atomig cymharol elfen yw màs atom o'r elfen o'i
garbon.-12- diffiniad.
Y symbol ar gyfer màs atomig gymharol yw Ar.
Os ydym yn gwybod masau atomig cymharol yr elfennau, yna mae'n bosibl i ni gyfrifo masau moleciwlaidd cymharol (M) cyfansoddion.
Dŵr (H₂O): yn y moleciwl hwn, mae dau atom hydrogen ac un atom ocsigen. y màs moleciwlaidd cymharol yw [(2 x 1) + 16] = 18.
Carbon deuocsid (CO₂): yn y moleciwl hwn, mae dau atom ocsigen ac un atom carbon. Y màs moleciwlaidd cymharol yw [(2 x 16) + 12] = 44.
Magnesiwm ocsid (MgO): yn y cyfansoddyn hwn, mae un ion magnesium am bob un ion ocsigen. Mae'r màs fformiwla cymharol yn hafal i [24 + 16] = 40
Canran elfen mewn cyfansoddyn
Beth ye canran Hydrogen Sylfyd (H2S)?
Cyfrifo Mr y cyfansoddyn gyfan: (2x1(Hydrogen)) + 32 (Sylfyd) = 34
Cyfrifo Mr yr elfen yn y cyfansoddyn: 2x1= 2
Mr Elfen 2
----------------- x100= ----- x100 = 5.9%
Mr cyfansoddyn. 34